همه چیز در مورد لجبازی کودک
۲ آذر ۱۳۹۳
جیغ زدن های کودک راهکارهای برخورد با آن
۲ آذر ۱۳۹۳

همه چیز در مورد خواب کودک

همه چیز در مورد خواب کودک

خواب خوب یکی از مهم ترین چیزهایی است که کودکان برای حفظ سلامت خود به آن نیاز دارند. در واقع مطالعات نشان داده اند که کودکانی که به اندازه کافی نمی خوابند- یا خوب نمی خوابند- ممکن است بی توجه، بی قرار و زودرنج شوند و به احتمال بیشتری به خود آسیب بزنند. برای این که به کودکتان کمک کنید تا خوب چرت بزند به مطالب زیر نگاهی بیاندازید:

 

کودکتان به چه مقدار خواب نیاز دارد؟

راهنمایی های کلی زیر را دنبال کنید:

  • نوزادان: ۱۴ تا ۱۶ ساعت در روز

  • نوپایان: ۱۲ تا ۱۴ ساعت در روز

  • خردسالان ۳ تا ۴ ساله: ۱۱ تا ۱۳ ساعت در روز

  • کودکان ۵ ساله و بالاتر از ۵ سال: ۹ تا ۱۰ ساعت در روز

اگر نمی دانید که آیا کودکتان به اندازه کافی می خوابد یانه، خلق و خوی او را در نظر بگیرید: آیا وقتی که از خواب بیدار می شود به جای این که شاد و سرحال و آماده شروع روز جدید باشد، زود رنج و خسته است؟ آیا هرشب قبل از خواب وحشی و سرکش می شود؟ در این صورت شاید بیش از حد خسته باشد و نیاز به استراحت بیشتری داشته باشد.
پی بردن به زمان خوب خواب
برای این که بدانید چه موقع زمان خوبی برای خواب کودکتان است، باید ۱۲ ساعت از زمانی که باید بیدار شود به عقب برگردید؛ یعنی اگر اعضای خانواده برای این که به موقع از خانه بیرون بروند باید ساعت ۷ صبح از خواب بیدار شوند، کودک ۳ ساله تان که هر روز بعد از ظهر یک ساعت چرت می زند باید حدود ساعت ۸ شب در رختخواب باشد.
زمان خواب او هر ساعتی که باشد، او را زودتر از آن برای خواب آماده کنید. اگر چشم هایش را می مالد، خمیازه می کشد و یا هرشب سر ساعت معینی خود را روی کاناپه جمع می کند، به او بگویید لباس خوابش را بپوشد، دندان هایش را مسواک بزند، و یا حدود ۲۰ دقیقه برایش کتاب بخوانید. اگر سرشبانرژی زیادی دارد، یک برنامه خواب طولانی تر را امتحان کنید (برای مثال حمام و پس از آن قصه یا همینطور که موسیقی آرامش بخشی را برایش گذاشته اید، به آرامی پشتش را بمالید). آنچه که از همه مهمتر است ثباتِ برنامه است. سعی کنید صرف نظر از این که چه ساعتی او را می خوابانید، به یک برنامه منظم پایبند باشید.
جلوگیری از جنگ و دعواهای زمان خواب
راه حل های مورد تأیید مادران:
  1. یک جدول زمانی رسم کنید. زمانی که لباس خوابش را پوشیده است، دستشویی رفته و مسواک زده را تیک بزنید.
  2. خودتان هم برای رفتن به رختخواب آماده شوید. کودکتان را دعوت به مسابقه کنید (و برای حصول بهترین نتیجه اجازه بدهید که او برنده باشد!)
  3. اگر شروع به قشقرق کرد، قاطع باشید. با کودکی که اوقات تلخ است مذاکره نکنید. به او بگویید: “این کاری است که باید انجام دهی و اکنون زمان آن است”.
  4. خواهرو بردارها را از هم جدا کنید. اجازه ندهید با هم به دستشوئی بروند؛ اگر خواهر یا بردار بزرگترش نمی خواهد به رختخواب برود او را به جای دیگری بفرستید.
  5. روی فردا تمرکز کنید. توجه او را به رویداد های جالب روز بعد جلب کنید.یک جا لباسی کودک روی زمین درست کنید و از او بخواهید که لباس های فردایش را مرتب کند.
  6. خلق و خوی او را در نظر بگیرید. اگر خیلی زود آشفته می شود، برایش تصمیم بگیرید (به جایی این که به او اجازه بدهید لباس خوابش را انتخاب کند از قبل آن را بیرون بگذارید). اگر باید تحت نظارت باشد، به او تذکر بدهید.( برای مثال درباره این که کدام خمیر دندان را باید استفاده کند، یا با کدام حیوان عروسکی اش بخوابد).
به او کمک کنید که خودش بخواب برود
در حالی که که کودکتان یاد می گیرد که بتواند خودش بخواب برود، این که نیمه های شب به سراغ تان بیاید و از شما بخواهد که با او در رختخوابش بخوابید امری طبیعی است. اما هدف این است که به او کمک کنید تمام شب در رختخوابش بخوابد. در زیر راهنمایی هایی در این مورد آمده است:
ملاقات های نیمه شب
  • یک کیسه خواب پای رختخواب تان قرار بدهید و برایش توضیح بدهید: می توانی اگر نیاز داشتی به اتاق مامان و بابا بیایی و در رختخواب مخصوصت بخوابی.
  • برای این که به او بفهمانید که شب هنگام خواب است، به او بگویید که اگر شما را بیدار کند باید به اتاقش باز گردد.
  • برایش توضیح بدهید با این که دوست دارید نزدیک او بخوابید اما بچه های بزرگ هر شب با پدر و مادرشان نمی خوابند. اما اگر بیشتر شب ها را در اتاقش بخوابد، آخر هفته می تواند با شما بخوابد. یک جدول درست کنید و شب هایی را که در اتاقش با موفقیت به تنهایی می خوابد تیک بزنید.
ترک رختخوابش برای کامیابی او
  • برای شروع در رختخوابش برایش کتاب بخوانید.
  • همین که لامپ ها را خاموش کردید و وقت خواب رسید، به جای این که با او دراز بکشید لبه رختخوابش بنیشینید.
  • آرام آرام از رختخواب جدا شوید و از اتاق بیرون بروید. اگر شروع به گریه کرد، از دور با او حرف بزنید یا برایش آواز بخوانید، اگر نیاز به تماس فیزیکی با شما داشت، خیلی کوتاه او را بغل کنید یا ببوسید. سپس بروید به همان جایی که بودید.

کاهش ترس های شبانه

با رشد و پیشرفت کودکتان، ترس های جدیدی وارد قلمرو او می شوند. این مسأله که بی ارتباط با اضطراب جدایی نیست – معمولاً حدود ۹ ماهگی به سراغ او می آید – و بین ۲ تا ۳ سالگی دوباره ظاهر می شود.
این ترس ها می تواند ناشی از شکوفایی قوه تخیل او باشد (برای مثال، یک تکه لباس شبیه یک هیولا به نظر برسد). یا نیاز ناگهانی شبانه کودکتانمی تواند ناشی از تغییری اساسی در برنامه زندگی روزمره او مانند تغییر زمان کار شما یا همسرتان یا آغاز رفتن به آمادگی باشد. دلیل آن هرچه که باشد کودکتان در طول این مرحله نیاز دارد که به او اطمینان خاطر بدهید – حتی شبها. برای این که به او کمک کنید از این وضعیت بیرون بیاید:
در طول روز در این باره با او صحبت کنید. برایش توضیح بدهید که می خواهید بدانید که چه چیزی شب ها او را ناراحت می کند و با هم برای حل این مشکل تصمیم بگیرید. شاید وقتی بیدار می شود لازم شود با او به رختخوابش بروید و کنارش دراز بکشید تا دوباره خوابش ببرید.

نکته ای برای مادران!

“من برای این که بچه ها از برنامه منظم خواب پیروی کنند از قدرت عکس برگردان استفاده می کنم. به بچه هایم می گویم به محض این که که ۱۰۰ درصد برای خواب آماده شوند – برای مثال لباس خوابشان را پوشیده باشند و مسواکشان را زده باشند- به آن ها یک عکس برگردان می دهم. این کار واقعاً آن ها را به حرکت می اندازد.

جین مردیث آدامز ، برکلی، کالیفرنیا

شب ها سریع عمل کنید. وقتی به اتاق تان می آید شروع نکنید به حرف زدن درباره خوابش. فقط نقشه ای را که قبلاً با هم کشیده بودید را انجام دهید. هدف این است که هرچه سریع تر همه دوباره بخوابیم، بدون این که به ترس های او دامن بزنید.
حقیقت را بگویید. کودکتان به شما اعتماد دارد. اگر به او بگویید که هیچ هیولایی وجود ندارد ممکن است باور کند. هر شب دنبال کردن تشریفات یکنواختی قبل از خواب از سیستم “حمام، کتاب، رخت خواب” گرفته تا قرار دادن خرس عروسکی در آغوش او می تواند در صورتی که نیمه های شب از خواب بیدار شوداو را آرام کند.
روز آرامی را تجربه کنید. به حداقل رساندن استرس در طول روز می تواند نگرانی های شبانه او را کاهش دهد. اگر جلوگیری از استرس اجتناب ناپذیر است (برای مثال به خانه جدیدی نقل مکان کرده اید)، تا زمانی که همه چیز عادی شود آماده بروز کمی اختلال در خواب او باشید. اما در طول روز او را تشویق کنید که بدود، جست و خیز کند ، بخندد. با این کار حسابی خسته شده و فشار روحی و اظطراب او فرو می نشیند.
نور خانه را کم کنید.روشن بودن یک چراغ خواب باعث می شود که وقتی که تنها در تاریکی شب بیدار شد نترسد. اما به یاد داشته باشید که نور زیاد مانع از بخواب رفتن او می شود.
۵ خواب دزد بزرگ
  1. کافئین
طبق تحقیقات مؤسسه ملی خواب، ۲۶ درصد از کودکان ۳ ساله و بالای ۳ سال حداقل یک بار در روز نوشیدنی کافئین دار می نوشند و هر هفته بطور میانگین ۵/۳ ساعت از خوابشان را از دست می دهند. کافئین فقط درنوشابه وجود ندارد، چای سرد (نوشیدنی خنکی که از برگ چای یا سایر گیاهان درست می شود به همراه لیمو و …)، کاکائو و حتی برخی از مسکن های کودکان نیز حاوی کافئین هستند.
  1. تلویزیون
هرچه کودک بیشتر تلویزیون تماشا کند، بیشتر در بخواب رفتن مشکل خواهد داشت و احتمال مختل شدن خواب او بیشتر می شود.
  1. چرت زدن
اگر احساس می کنید که زمان خواب کودک ۳ ساله تان هرشب بیشتر از شب قبل به تعویق می افتد، شاید زمان آن باشد که خواب نیمروزی او را به نفع کمی خواب بعد از نهار حذف کنید.
  1. ورزش
شاید کودکتان در طول روز نیاز به محرک و ورزش بیشتری داشته باشد تا شب بخواب برود. اجازه بدهید اواخر بعد از ظهر در پارک بدود تا حسابی خسته شود- اما این فعالیت نباید خیلی به زمان خوابش نزدیک باشد زیرا باعث می شود که سرحال تر شود.
  1. خلق و خو
ممکن است کودک تان بر حسب خلق و خوی خود فقط تمایلی به زود خوابیدن نداشته باشد.
کی چرت بزند
نوزادتان در ۱۵ تا ۱۸ ماهگی آماده خواهد بود که یکی از دو چرت روزانه اش را حذف کند. درصورتی که دیگر هنگامی که زمان چرت او نزدیک می شود چشمانش را نمالد و یا کارهایی را که معمولاً هنگام خستگی انجام می دهد انجام ندهد ، معلوم می شود که وقت آن را رسیده است، اما باز هم او را در رختخوابش بگذارید؛ اما اگر چندین روز متوالی  شروع کرد به نق زدن یا بازی کردن (یا فقط چند دقیقه خوابش برد)، احتمالاً وقت آن است که یکی از چرت هایش را حذف کند.
در این صورت:
  • در صورت امکان، خواب اول بعد از ظهر او را نگه دارید، و خواب صبحگاهی او را حذف کنید تا روزش را به طور مساوی تقسیم کنید.
  • اما خواب بعد از ظهری او باید زودتر شود، حدود ساعت ۱۲:۳۰.
  • اگر بیشتر به چرت صبحگاهی علاقه دارد تا چرت بعدازظهر، سعی کنید خواب صبحگاهی او را هر روز به مدت ۱۵ دقیقه تا نیم ساعت به تعویق بیاندازید، تا فقط روزی یک بار چرت بزند. حدوداً ۲ هفته طول می کشد تا خودش را با برنامه زمانی جدید وفق بدهد.
اکثر کودکان تا سه سالگی همچنان به خواب روزانه خود نیاز دارند. (و برخی از کودکان تا ۵ سالگی). انتقال از یک بار چرت زدن در روز به صفر بار می تواند کند و نامنظم باشد – کودکتان ممکن است چند روز چرت نزند ولی یک روز بعد از ظهر کاملاً بخوابد.برای آسان تر کردن این فرآیند، هر روز بجای چرت واقعی “زمان ساکتی” برایش فراهم کنید. در زمان چرت زدن منظم کودکتان به اتاقش می رود و شما هم برنامه منظم خواب را دنبال می کنید – لامپ ها را خاموش می کنید و پرده را می کشید، کتاب می خوانید یا هر کار دیگری. او می تواند بخوابد یا بدون سرو صدا بازی کند.
خلاصه
در ظاهر، زمان خواب ظاهراً فقط یک سری از کارها باید تیک بخورند: پوشیدن لباس خواب، خواندن کتاب، و بوسیدن. اما برای کودک انتقال از یک روز فعالیت به یک شب استراحت، و از باهم بودن به جدا شدن از هم، می تواند دشوار باشد. ایجاد یک برنامه منظم برای خواب مهم است، اما مهم تر از آن این است که امنیت و عشقی را که لازمه خوابی آرام و خوب است، برایش فراهم کنید.
از نظر بالینی مشکلات خوابیدن در کودکان و بزرگسالان یکسان است ولی باید توجه داشت که در کودکان تفاوت‌های چشمگیری در این زمینه وجود دارد و تشخیص یک الگوی خواب طبیعی و اختلالات خواب در کودکان، بسیار پیچیده و نیازمند گرفتن یک شرح‌حال دقیق و معاینه بالینی از کودک و والدین اوست….
شکایت شایع معمولا در رابطه با مشکلات فرستادن کودک به تخت خود در زمان خواب کودک است. کلنجار رفتن، برای خواب، بیدار شدن زودهنگام و صبحگاهی، عدم موافقت کودک برای خوابیدن بدون والدین، کابوس‌های شبانه، درخواست خوردن غذاهای مختلف در طول شب و شب‌ ادراری از جمله این شکایت‌هاست اما بیدار شدن‌های متوالی در طول شب به خصوص در شیرخوارانی که در تختخواب والدین می‌خوابند و مرتب شیر مادر را می‌خورنداز همه شایع تر است.
نگرانی والدین از اینکه آیا این کوچولوها به قدر لازم می‌خوابند یا نه هم دلیل دیگری برای مراجعه به متخصصان است. اکثر موارد نگرانی بی‌مورد است و چنین رخدادهایی طبیعی به‌شمار می‌آید ولی به دلیل اینکه لازمه این امور، بیدار شدن والدین و تغییر خواب آنهاست بالطبع شکایات والدین افزایش پیدا می‌کند.
یک پزشک متخصص کودکان و پزشک متخصص خواب باید رفتارهای طبیعی و الگوی خواب و بیداری کودک را به‌طور کامل بداند و برای والدین کودک شرح دهد و در نهایت با یک برنامه کامل هماهنگی خواب طرفین را در این برنامه بگنجاند. طبیعی است چنین کاری ساده نیست و مستلزم آگاهی و شناخت کامل علم خواب است.
باید از والدین کودک خواسته شود یک ورقه گزارش روزانه برای ساعت‌های خواب و بیداری کودک پر کنند تا اطلاعاتی به دست آید که در این راه کمک‌کننده باشد. محققان مقدار خواب مناسب در سنین مختلف را از تولد تا شروع نوجوانی به شرح زیر اعلام می‌کنند.
نوزادان؛ یک تا ۴ هفتگی
نوزادان معمولا ۱۵ تا ۱۸ ساعت در روز می‌خوابند اما نوزادان نارس و کم‌وزن در یک دوره کوتاه بیشتر می‌خوابند. نوزادان و شیرخوارانی که قولنج یا دردهای شکمی دارند الگوی خوابشان با چرخه شب و روز هماهنگ نیست. در حقیقت آنها از الگوی خاصی پیروی نمی‌کنند.
یک تا ۴ ماهگی
در سن ۶ هفتگی شیرخوار شروع به هماهنگ کردن ساعت بیولوژیک خود می‌کند و الگوی منظم خواب را در او خواهیم دید. در این زمان شیرخوار چندبار در شبانه‌روز و هر‌بار بین ۴ تا ۶ ساعت می‌خوابد و کم‌کم سردرگمی بین روز و شب پایان می‌پذیرد.
۴ تا ۱۲ ماهگی
در حالی که میزان خواب بهینه در این سنین ۱۵ ساعت در شبانه‌روز است، بیشتر شیرخواران تا ۱۱ ماهگی روزانه فقط حدود ۱۲ ساعت می‌خوابند. یک الگوی خواب مناسب برای کودک در این زمان باید از هدف‌های اصلی والدین باشد. هر چقدر شیرخوار بزرگ‌تر می‌شود، اجتماعی‌تر و الگوی خوابش نیز به بزرگسالان شبیه‌تر می‌شود.
شیرخواران معمولا در طول روز ۳ بار چرت می‌زنند. این چرت در ۶ ماهگی به ۲ بار کاهش پیدا می‌کند. در این سن کودک می‌تواند تمام شب را بخوابد. چرت صبحگاهی معمولا ساعت ۹ صبح و ۱ ساعت طول می‌کشد و چرت بعدازظهر ساعت ۲ تا ۱۲ است و ۱ تا ۲ ساعت طول می‌کشد و آخرین چرت‌ بین ۳ تا ۵ عصر است.
یک تا ۳ سالگی
در سن یک سالگی کودک دیگر صبح‌ها چرت نمی‌زند. فقط یکبار در روز می‌خوابد و معمولا به ۱۰ ساعت خواب نیاز دارد. بیشتر کودکان زیر ۳ سال هنوز به خواب نیمروزی یک تا ۳ ساعت نیاز دارند و معمولا ساعت ۸ تا ۹ شب می‌خوابند و بین ۶ تا ۸ صبح بیدار می‌شوند.
۳ تا ۶ سالگی
کودکان در این سن ساعت ۸ تا ۹ شب می‌خوابند و ۶ تا ۸ صبح بیدار می‌شوند. در ۵ سالگی کمتر به خواب نیمروزی احتیاج دارند و معمولا در ۳ سالگی نباید دچار بی‌نظمی در خواب باشند.
۷ تا ۱۲ سالگی
در این سن با افزایش روابط اجتماعی، مدرسه و فعالیت‌های خانوادگی ساعت خواب شبانه دیرتر می‌شود. معمولا ساعت ۹ شب می‌خوابند. میانگین خواب آنها ۹ ساعت است.
توصیه‌هایی برای خواب راحت
۱) نور اتاق برای شب تنظیم شود. لامپ‌های پرنور خاموش شود. چراغ خواب پرنور و پنجره روشن باعث کاهش ملاتونین می‌شود. ملاتونین در روز و طلوع آفتاب کاهش می‌یابد و باعث بی‌خوابی می‌شود.
۲) درجه حرارت اتاق باید در فصول مختلف متعادل باشد. نباید بیش از حد اتاق کودک را گرم کنید. کافی است به شیرخوار فقط یک لباس بیش از آنچه خود پوشیده‌اید بپوشانید.
۳) بالش نرم زیر سر گذاشته شود و چنانچه کودکی آلرژی یا حساسیت داشته باشد از وسایلی که ایجاد حساسیت می‌کند بپرهیزید و از بالش پر و لحاف پشم یا پتوهای الیاف شیمیایی استفاده نکنید.
۴) استحمام و نظافت کودکان بهتر است قبل از خواب انجام شود. دوش آب گرم، بدن را متعادل می‌کند و فرمان خواب صادر می‌شود.
۵) برای کودکان می‌توان از قصه‌های شیرین هنگام خواب استفاده کرد و برای شیرخواران ترانه یا لالایی خواند تا در آرامش بخوابند.
 گرد آورنده : علیرضا صدیق منش
توانبخشی شناختی | بازتوانی شناختی
توانبخشی شناختی | بازتوانی شناختی
مدیریت سایت ، روان شناس ، مشاور تبلیغات مراکز خدماتی

6 دیدگاه ها

  1. با عرض تشکر از جناب آقای علیرضا صدیق منش بابت این مقاله جامع و کامل. پاینده و پیروز باشید.

  2. فریبا خلیفه گفت:

    خیلی ممنون از مطالب خوب و کار آمدتون

  3. فریبا خلیفه گفت:

    خیلی ممنون از مطالب خوب و کار آمدتون امیدوارم بتونیم فرزندان خوبی تحویل جامعه بدیم

  4. parisa گفت:

    وای خیلی عالی بود ….. به تمام نکات اشاره شده بود …. واقعا استفاده کردم ممنون …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Call Now Buttonارتباط با ما